ساخت . و بنا به قول ديگر چون حضرت هاجر قدرى از آن آب را حفظ و ادّخار نمود و يك نوع آثار عدم توكّل اظهار كرد ، فورا آن آب معين به زمين غور نموده در حالتى كه آب جارى بود از وجه ارض متوارى گشت ، حضرت ايزد پاك از هاجر راضى و خشنود باد كه اگر اطراف آب را با ريگ محكم نمىكرد چنان كه در خبر وارد شده است تا دامنهء قيامت جارى شده و مىرفت . چون آب زمزم به صورت مسطور ظهور كرده و حضرت هاجر را فوق حدّ و اندازه مسرور ساخت جبرئيل امين آغاز كلام نموده و گفت : اى هاجر از اين تنهايى غمناك و به حزن و آلام مهموم و وهمناك مباش و به خاطر خويش مياور كه اين آب محو و منقطع خواهد شد ، اين آب حيات بخشا به حرمت آبروى حضرت اسماعيل كه زينت‌بخش آغوش احترام تو است جارى و منفجر شده است ، اين فرزند تو به شرف نبوّت مشرّف خواهد شد و با زوج تو ابراهيم در اين ساحهء مبارك يك بقعهء مشرّفه بنياد خواهند كرد . بناء عليه اين وادى بىنام و نشان سال به سال كسب‌آبادى و عمران خواهد كرد . و كافّهء افراد قبائل و اقوام آن بقعهء مقدّسه را كه مشار اليهما طرح و تأسيس خواهند نمود زيارت خواهند كرد . جبرئيل پس از آنكه مشار اليها را مسرور ساخت و بودن آنها را در داخل دائرهء مسجد الحرام اشارت نمود ، حضرت هاجر از اين امر نهايت شادى به‌هم رسانيده در نزد خود مقرّر داشت كه در حضرت بارى عرض مراسم شكرگزارى كند ، و در آن محلّ اقدس مبارك بگذراند . موّرخين در صورت ظهور زمزم شريف اختلاف كرده بعضى برآنند كه از اثر جناح جبرئيل ظاهر شد و برخى ظهور او را از اثر پاشنهء حضرت اسماعيل معتقدند ولى چنان كه سابقا مذكور شد كه جبرئيل جناح خود را به زمين زده آب را ظاهر ساخت و حضرت هاجر اطراف آب را با ريگ برگردانيد و او را بالاخره ابراهيم حفر و تعميق نموده است بنا به قرار جمهور صدق عقيدهء اوّل لازم مىآيد . مورّخين در وجه تسميهء زمزم نيز اختلاف كرده‌اند بنا به قول بعضى از كثرت جريان او زمزم گفته شده است و در نزد بعضى زمزم به معنى آن است كه آهسته آهسته سيلان كن ،